IQOS nën hetim e gjoba në Europë, heshtje në Shqipëri pas denoncimeve
Ndërsa autoritetet italiane kanë ndërmarrë masa konkrete ndaj mënyrës së promovimit të produkteve IQOS, në Shqipëri nuk rezulton të jetë ndërmarrë ndonjë veprim publik nga institucionet përgjegjëse, pavarësisht denoncimeve të përsëritura të deputetit socialist Erion Braçe.
Pak ditë më parë, Autoriteti Italian i Konkurrencës dhe Tregut (AGCM) vendosi një gjobë prej 7 milionë eurosh ndaj Philip Morris Italia, duke vlerësuar se disa mesazhe të përdorura në promovimin e produkteve me nikotinë mund të kenë krijuar një perceptim të gabuar te konsumatorët për rreziqet që lidhen me përdorimin e tyre.
Sipas AGCM-së, përdorimi i shprehjeve si “smoke-free” dhe “building a smoke-free future” mund t’i ketë çuar konsumatorët në përfundimin se produktet IQOS janë të padëmshme ose shumë më pak të dëmshme se cigaret tradicionale. Philip Morris ka bërë të ditur se do ta ankimojë vendimin.
Goditje për IQOS: Itali, gjobë rekord 7 milionë euro ndaj Philip Morris! Shqipëria hesht
Ndërkohë, produktet IQOS vazhdojnë të tregtohen edhe në Shqipëri, ku muaj më parë deputeti Erion Braçe ngriti publikisht shqetësimin për mënyrën e reklamimit dhe promovimit të tyre.
Braçe akuzoi kompaninë që tregton IQOS se po shkel ligjin përmes reklamave në hapësirat online dhe fizike, ofertave promocionale dhe dhuratave, duke pretenduar se këto praktika bien ndesh me legjislacionin shqiptar për kontrollin e duhanit.
“Çdo gjë që po bën IQOS si reklamë në fillim, shitje me ofertë apo dhuratë, është krim. Ligji është shumë i qartë dhe po shkelet brutalisht”, deklaroi deputeti, duke bërë të ditur se kishte dokumentuar për javë të tëra me fotografi rastet që, sipas tij, përbënin shkelje.
Braçe u bëri thirrje institucioneve përgjegjëse të verifikonin situatën dhe të ndërhynin, duke ngritur pyetjen nëse do të merreshin masa konkrete ndaj këtyre praktikave. Ai deklaroi se mbrojtja e fëmijëve nga reklamimi i produkteve me nikotinë duhet të jetë prioritet.
Megjithatë, deri më tani nuk është bërë publik ndonjë vendim apo masë nga institucionet shqiptare lidhur me këto denoncime. Nuk rezulton të jenë njoftuar gjoba, hetime administrative apo masa të tjera publike për pretendimet e ngritura nga deputeti.
Ndërkohë, debati për IQOS vazhdon edhe në vende të tjera.
Në Indi, qeveria konfirmoi në shkurt 2026 se nuk do të legalizojë produktet e duhanit të ngrohur si IQOS, duke argumentuar se nuk ekzistojnë prova të mjaftueshme që justifikojnë ndryshimin e politikës aktuale. Në Mbretërinë e Bashkuar, debati politik u rihap pasi një anëtar i Dhomës së Lordëve u kritikua për propozimin e shtyrjes së ndalimit të produkteve të duhanit të ngrohur, menjëherë pas një vizite të financuar nga Philip Morris në qendrën e saj kërkimore.
Francë – kufizime të forta ndaj reklamimit dhe promovimit të produkteve të duhanit
Franca ka një nga kuadret më të rrepta ligjore në Europë për kontrollin e duhanit. Legjislacioni francez ndalon reklamimin direkt dhe indirekt të produkteve të duhanit, si dhe shpërndarjen falas ose promovimin e tyre. Këto kufizime zbatohen edhe ndaj produkteve të duhanit të ngrohur, të cilat konsiderohen pjesë e kategorisë së produkteve të duhanit.
Autoritetet franceze kanë ndërmarrë gjithashtu masa të tjera kundër produkteve të reja me nikotinë. Nga viti 2026, Franca ka vendosur ndalime ndaj disa produkteve orale me nikotinë, pas shqetësimeve për përdorimin e tyre nga të rinjtë dhe ekspozimin ndaj varësisë nga nikotina.
Italia – gjobë 7 milionë euro ndaj Philip Morris
Në Itali, Autoriteti Italian i Konkurrencës dhe Tregut (AGCM) vendosi një gjobë prej 7 milionë eurosh ndaj Philip Morris Italia, duke vlerësuar se disa mesazhe marketingu për IQOS, përfshirë shprehje si “smoke-free” dhe “building a smoke-free future”, mund të krijonin një perceptim të gabuar te konsumatorët për nivelin e rrezikut të produktit.
Autoriteti argumentoi se termat e përdorur mund të nxisnin idenë se produktet janë pa rrezik ose pothuajse të padëmshme, ndërsa ato vazhdojnë të përmbajnë nikotinë dhe krijojnë varësi. Kompania ka deklaruar se do ta ankimojë vendimin.
India – ndalim ndaj produkteve të duhanit të ngrohur
India ka mbajtur në fuqi ndalimin ndaj cigareve elektronike dhe produkteve të duhanit të ngrohur si IQOS. Qeveria indiane ka refuzuar kërkesat për ndryshim të politikës, duke argumentuar se nuk ka prova të mjaftueshme për të justifikuar legalizimin e këtyre produkteve.
Mbretëria e Bashkuar – debat mbi ndikimin e industrisë së duhanit
Në Britaninë e Madhe është zhvilluar debat politik rreth produkteve të duhanit të ngrohur pasi një anëtar i Dhomës së Lordëve u kritikua për propozime që do të shtynin kufizime ndaj këtyre produkteve, pas një vizite në një qendër kërkimore të Philip Morris të financuar nga kompania. Rasti riktheu debatin mbi ndikimin e industrisë së duhanit në proceset politike.
SHBA – FDA lejon pretendime për reduktim ekspozimi, por jo për siguri
Në Shtetet e Bashkuara, Administrata e Ushqimit dhe Barnave (FDA) ka lejuar Philip Morris të përdorë pretendime për reduktim të ekspozimit ndaj disa substancave të dëmshme në rastet kur përdoruesit kalojnë plotësisht nga cigaret tradicionale te IQOS. Megjithatë, ky autorizim nuk nënkupton se IQOS është pa rrezik ose se parandalon sëmundjet e lidhura me duhanin.
Ndërsa vende të ndryshme po marrin vendime rregullatore ose po zhvillojnë debate publike mbi marketingun dhe përdorimin e produkteve të duhanit të ngrohur, në Shqipëri denoncimet e bëra publikisht për reklamat dhe promovimin e IQOS nuk janë shoqëruar deri tani me një reagim publik nga institucionet përgjegjëse.
